Tài liệu Wikileaks liên quan đến phi vụ Lý Tống
PhoNang 2011/11/23

QUAN HỆ MỸ-VIỆT CĂNG THẲNG VÌ LÝ TỐNG.
(BÍ MẬT VIỆT NAM QUA HỒ SƠ WIKILEAKS)

(Đỗ Dzũng dịch)

[2000] Vụ cựu phi công Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) Lý Tống dùng máy bay Thái Lan bay vào không phận Việt Nam nhân chuyến viếng thăm của Tổng Thống Bill Clinton vào năm 2000 làm căng thẳng mối quan hệ non trẻ giữa hai quốc gia cựu thù Việt Nam và Mỹ. Việt Nam cũng cho rằng Mỹ vẫn còn thái độ thù nghịch vì không “kiểm soát” người Mỹ gốc Việt chống lại Việt Nam.

Đó là nội dung các công điện giới chức ngoại giao Mỹ tại Việt Nam gởi về Washington, DC, hồi năm 2000 vừa được trang web Wikileaks tiết lộ mới đây.

“Mục tiêu của những cá nhân này hoặc tổ chức mà họ đại diện là làm bối rối nhà cầm quyền Việt Nam và Cambodia, và ở một mức độ rộng hơn, làm trở ngại sự phát triển quan hệ song phương của Hoa Kỳ,” Đại Sứ Pete Peterson viết trong công điện ngày 30/11/2000, gần 2 tuần sau khi ông Lý Tống bị tố cáo “Cướp máy bay bằng hành động khủng bố, thả truyền đơn chống nhà cầm quyền Việt Nam và vi phạm không phận Việt Nam.”

Đại Sứ Peterson viết tiếp: “Vì Tổng Thống thăm viếng Brunei và Việt Nam , và gặp lãnh đạo các quốc gia này, những hành động như vậy tạo ra một hiệu quả tiêu cực trong quan hệ song phương của chúng ta. Những hành động này cần phải chính thức bị chính phủ Mỹ lên án để tránh tạo ra một hiểu lầm là Hoa Kỳ một cách nào đó dung dưỡng việc làm này.”

Sau khi sự việc xảy ra, ông Lý Tống bị Thái Lan bắt giữ và chờ ngày xét xử vì bị coi là vi phạm luật Thái Lan.

Trong khi đó, phía Việt Nam muốn Hoa Kỳ phải ép Thái Lan dẫn độ ông Lý Tống về Việt Nam để truy tố và xét xử.

Trong một bức thư trao cho Đại Sứ Peterson ngày 22/11/2000, Bộ Ngoại Giao Việt Nam viết: “Vào ngày 17/11/2000, ông Lý Tống (song tịch Mỹ và Việt Nam) dùng máy bay thả hàng chục ngàn truyền đơn với nội dung chống Việt Nam, là một hành động khủng bố quốc tế, vi phạm luật Việt Nam , luật và hiệp ước quốc tế.”

“Vì chính sách nhân đạo và thiện chí của Việt Nam, qua đề nghị của Hoa Kỳ, ông được ân xá năm 1988. Lần nầy, Việt Nam yêu cầu Mỹ không được can thiệp để dẫn ông về Hoa Kỳ. Thay vào đó, hãy để ông được xét xử ở tòa án (Việt Nam),” bức thư viết tiếp.

Bức thư kết luận: “Nhân tiện đây, Việt Nam cũng yêu cầu Mỹ có hành động thích đáng để người Mỹ gốc Việt không có những hành động quá khích chống Việt Nam và tiến trình phát triển quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.”

Cũng trong ngày hôm đó, Thứ Trưởng Ngoại Giao Nguyễn Đình Bin gặp Đại Sứ Pete Peterson. Ông Bin nói rằng hành động của Lý Tống tạo một ảnh hưởng xấu đối với chuyến viếng thăm của Tổng Thống Clinton.

Nhà ngoại giao Việt Nam cũng nói Hoa Kỳ “hứa” là người Việt tại Mỹ sẽ không được phép làm chuyện gì “hỏng mối quan hệ,” và Hoa Kỳ phải có hành động gì đó với Lý Tống.

“Mặc dù Hoa Kỳ rất hứa hẹn, ông Bin nói, những người Việt Nam khác vẫn tiếp tục làm những việc không tốt cho quan hệ hai nước,” bản công điện cho biết.

Ông Bin còn đi xa hơn khi nói: “Hai bên đã hứa là không làm điều gì ngăn cản hoặc làm hỏng chuyến viếng thăm của ông Clinton, nhưng Mỹ đã không thông báo cho Việt Nam biết bất cứ thông tin nào liên quan đến hành động của ông Lý Tống.”

Nhà ngoại giao Việt Nam còn nhắc lại trước đây, khi quyết định để ngưởi Việt Nam sang Mỹ định cư, chính phủ Hoa Kỳ đã hứa không để những người này có hoạt động lật đổ nhà cầm quyền Việt Nam . Sau khi nghe ông Bin nói, Đại Sứ Peterson bắt đầu khó chịu, bản công điện tường thuật.

“Tôi hy vọng là chính phủ Việt Nam chưa kết luận là Hoa Kỳ một cách nào đó có liên can đến hành động của ông Lý Tống, và nếu đó là nội dung thông điệp của ông Bin thì đó là một sai lầm,” bản công điện thuật lới ông Peterson nói.

Ông Peterson tin rằng Hoa Kỳ sẽ hợp tác đúng mức với nhà cầm quyền Thái Lan và Việt Nam trong vụ xét xử Lý Tống, cho dù ở đâu. Nhà ngoại giao Mỹ nói thêm rằng vụ Lý Tống rõ ràng là nghiêm trọng, nhưng “nghiêm trọng hơn cho quan hệ song phương là bất cứ kết luận nào của nhà cầm quyền Việt Nam cho rằng có ‘một âm mưu’ mà nhà cầm quyền Mỹ đóng một vai trò nào đó.”

Theo bản công điện, ông Peterson nói thẳng với ông Bin như sau: “Sự việc sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa cho mối quan hệ này nếu các nhà lãnh đạo của ông nghĩ rằng ‘chúng tôi biết một điều gì đó mà không nói cho quý vị biết.’”

“Chúng tôi không biết gì về vụ này và chúng tôi không liên quan. Không ai trong nhà cầm quyềnà Việt Nam có thể nói là chúng tôi nói dối với quý vị, và những gì tôi đang nói với ông là sự thật,” vị Đại Sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam sau chiến tranh khẳng định.

Thứ Trưởng Nguyễn Đình Bin đáp lại là ông ghi nhận ý kiến của Đại Sứ Mỹ, nhưng muốn nói rõ rằng công chúng Việt Nam đã nghĩ có một sự liên hệ nào đó giữa hành động của Lý Tống và chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ.

Ông Peterson ngắt lời ông Bin và nói: “Ông phải hiểu là chúng tôi đã làm như thế nào để bảo đảm người dân không tiếp tục suy nghĩ theo đường lối của giới quân sự, phản đối quan hệ của chúng ta. Chúng tôi phải giáo dục để mọi người hiểu tình hình thực tế và kêu gọi mọi người nhìn nhận có nhiều sự thay đổi.”

“Nếu Việt nam phản ứng quá mức, ông Lý Tống sẽ thành công trong việc làm mất uy tín nhà cầm quyền (Việt Nam ) và chính sách lãnh đạo đất nước,” ông Peterson nói. “Nội dung bức thư này là sai và những tố cáo mà ông đưa ra là không đúng.”

Ông Bin không đồng ý là nội dung bức thư sai mà chỉ đơn giản yêu cầu Hoa Kỳ bảo đảm những việc như thế không xảy ra trong tương lai. Vị Đại Sứ Mỹ đáp lại ngay, một cách dứt khoát, là nội dung bức thư còn nhiều hơn thế và từ ngữ trong đó rõ ràng nói rằng Hoa Kỳ không thông báo sự việc (Lý Tống) cho Việt Nam.

“Điều này còn là một sự tố cáo trực tiếp đến tôi vì tôi chính là người hứa với ông một sự hợp tác ngay từ ban đầu,” Đại Sứ Peterson nói. “Ông tố cáo tôi và chính phủ chúng tôi về những việc mà chúng tôi không biết một tí gì cả. Ông làm hỏng chuyến viếng thăm của Tổng thống với những tố cáo như vậy.”

Ông Peterson nói thêm rằng nhiều quốc gia thường tin rằng hệ thống tình báo Mỹ có thể biết hết mọi chuyện và không thể có chuyện Hoa Kỳ không biết hành động của một cá nhân như trường hợp ông Lý Tống. Rồi ông phản đối kết luận trong bức thư là Hoa Kỳ không tôn trọng lời hứa với Việt Nam. Ông Peterson sau đó nói thêm là cả hai phía cần phải làm việc nhiều hơn nữa để có thể phá tan sự nghi ngờ là Hoa Kỳ một cách nào đó đang “làm xáo trộn” mối quan hệ này.

Thứ Trưởng Nguyễn Đình Bin lập lại là “Chính Hoa Kỳ yêu cầu thả ông Lý Tống trước đây và cả ông Đại Sứ và Tòa Đại Sứ Mỹ lại chối là không có và nói rằng Tòa Đại Sứ yêu cầu tất cả mọi người Mỹ bị nhốt ở Việt Nam được thả trong đợt ân xá năm 1998.”

Ông Bin nói thêm: “Dù ông Lý Tống là công dân Mỹ, ông vẫn là người Việt Nam, và chúng tôi đã yêu cầu Thái Lan dẫn độ ông về Việt Nam để xét xử.”

Rồi ông một lần nữa yêu cầu Mỹ hợp tác với Thái Lan trong chuyện này. Trong bản công điện gởi về Washington, DC, ông Peterson sau đó viết sự phản đối tố cáo của Việt Nam trong vụ Lý Tống cho thấy rõ quan điểm của Mỹ là muốn phát triển một quan hệ tốt đẹp. Tuy nhiên, điều này còn tùy phía Việt Nam là liệu họ để cho vấn đề qua đi và tiếp tục phát triển quan hệ song phương.

“Chúng tôi nghĩ rằng Việt Nam sẽ cố gắng làm cả hai việc trong một thời gian. Đó là tiếp tục đối thoại một cách riêng tư khi đề cập đến các vấn đề song phương đồng thời tạo cho người dân một cái nhìn không tốt về người Mỹ,” ông Peterson viết trong công điện. “Vì thế, chúng ta phản đối những nội dung trong bức thư ngay lập tức.”

Riêng ông Lý Tống sau đó bị tòa án tỉnh Rayong của Thái Lan tuyên án 7 năm 4 tháng tù vì tội cưỡng ép để kiểm soát máy bay, đưa máy bay ra khỏi lãnh thổ Thái Lan một cách bất hợp pháp, di trú bất hợp pháp và vi phạm luật hình, theo bản công điện của Tòa Đại Sứ Mỹ.

Ông Lý Tống không bao giờ bị dẫn độ về Việt Nam . Sau khi mãn hạn tù, ông đã trở lại Hoa Kỳ.

Trích Dẫn:

Công điện:

* “Diplomatic note on Ly Tong incident and MFA briefing note,” 22/11/2000, từ Pete Peterson, Đại Sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội. Loại bảo mật: Không bảo mật. http://wikileaks.org/cable/2000/11/00HANOI2559.html 

* “Ambassador’s 11/22/00 meeting with Vice Minister Bin: Ly Tong incident,” 22/11/2000, từ Pete Peterson, Đại Sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội. Loại bảo mật: Không bảo mật. http://wikileaks.org/cable/2000/11/00HANOI2560.html

* “Illegal activities by American citizens in Southeast Asia ,” 30/11/2000, từ Pete Peterson, Đại Sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội. Loại bảo mật: Không bảo mật. http://wikileaks.org/cable/2000/11/00HANOI2605.html 

(CÁM ƠN VÕ ĐỨC VĂN GỬI TẶNG SÁCH: "BÍ MẬT VIỆT NAM QUA HỒ SƠ WIKILEAKS.")

SAU ĐÂY LÀ MỘT SỐ TUYÊN BỐ CỦA LÝ TỐNG LIÊN QUAN ĐẾN LÃNH SỰ MỸ VÀ TÒA ÁN TRONG THỜI GIAN BỊ GIAM CẦM TẠI VIỆT NAM VÀ THÁI LAN.

I. TẠI VIỆT NAM :

- Ông Bà Lãnh Sự ăn lương do người Mỹ đóng thuế hay ăn lương của Việt Cộng mà ăn nói giống giọng điệu của các quan chức Cộng Sản vậy?

- Ông Lãnh Sự đã nghiên cứu Bản Công ước về Nhân quyền và Tù quyền chưa ? Ông phải căn cứ vào đó để tranh đấu cho quyền lợi của chúng tôi.

- Tôi sẽ kiện tòa Đaị Sứ Mỹ, đặc biệt Cơ Quan Lãnh Sự. Quí Vị chẳng làm gì để bảo vệ Nhân quyền và Tù quyền cuả chúng tôi ở đây cả.

- Ông là Lãnh Sự của Hoa Kỳ, một đại cường quốc. Sao ông nói chuyện yếu như quan chức của các tiểu nhược quốc Lào, Campuchia vậy?

- Tôi sẽ không tuân thủ bất cứ Qui định nào không phù hợp với Quy ước của Liên Hiệp Quốc về Nhân quyền và Tù quyền.

- Tốt và tiến bộ theo kiểu Cộng Sản tức là sẵn sàng đâm sau lưng chiến sĩ, sẵn sàng phản bội?

- Mình nên gọi nhau bằng NGÀI Ông Lãnh Sự ạ! Hồi trước Việt Cộng ai họ cũng gọi bằng “Thằng.” “Thằng Lích, thằng Tiệu, thằng Kỳ” để chỉ ông Nixon, Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ. Giờ này từ anh mũi lõ đến anh mũi tẹt, hễ có chút chức vị họ đều gọi bằng Ngài cả!

- Mẹ! Ông Tổng Thống thì đang bận ra Tòa vì tội chơi gái. Ông Đại Sứ thì đang bận tán gái. Chuyến này chắc mình thối đời trong tù quá!

- Tôi nhân danh Công Lý, Tổ Quốc, Nhân Dân về đây để lật đổ chế độ Cộng Sản. Các ông cũng nhân danh Công Lý, Tổ Quốc, Nhân Dân để kết án tôi. Tại phiên tòa nầy, các ông là quan tòa, tôi là bị cáo. Nhưng ngoài phiên toà nầy còn có Tòa Án Lịch Sử, trong đó toàn Dân Việt Nam sẽ là những vị quan tòa công minh nhất, họ sẽ định công, định tội tôi và các ông!

II. TẠI THÁI LAN:

- Sau khi xem đoạn phim với những lời đối thoại đầy tính thân hữu và tự nguyện quay trong phi vụ rải truyền đơn tại Việt Nam mà Lãnh Sự lại tuyên bố: “Việc tôi tin hay không tin anh vô tội ‘does not make any difference’” chứng tỏ sự vô trách nhiệm của quý vị. Tôi đề nghị quý Lãnh Sự không nên tiếp tục tham dự các phiên tòa xử tôi nữa, bởi sự hiện diện của quý vị vô hình chung “legalize, legitimize” những sai trái của Tòa án Thái mà thôi.

- Tôi sẽ từ bỏ quốc tịch Mỹ và tình nguyện dẫn độ để tiếp tục đấu tranh trong nhà tù cộng sản Việt Nam, bởi thật nhục nhã để làm công dân Mỹ khi ngay cả chính phủ Iran và các nước nhược tiểu khác còn quan tâm chăm sóc và tranh đấu cho tù nhân nước họ hơn cả Hoa Kỳ.

- Nước Thái cần một trận Đại Hồng Thủy để tiêu diệt hết những hạng người đê tiện, hèn mạt. Bà Suthathif cần được đặt lên Noah’s Ark để sinh một dòng giống mới xứng đáng với danh hiệu cao quý Vương Quốc Thái Lan!

- Tội Khinh Mạn Tòa Án không nặng bằng tội Khinh Mạn Công Lý, khi người phạm tội là Quan Tòa, Công Tố. Nếu một ngày nào tôi không đưa được Quan Tòa Thái ra trước Tòa Án Quốc Tế và đưa Cai Tù Thái vào Nhà Tù, ngày đó tôi sẽ chết không nhắm mắt!